محمد خاجی



استارت‌آپ‌ها از زمان پیدایششان تاکنون، توانسته‌اند خدمات بسیاری را در حوزه‌های گوناگون ارائه کنند. با توجّه به حوزه‌های گسترده خدمات و نوآوری‌های روزافزون استارت‌آپ‌ها، می‌توان نقش قابل توجّهی را در ارائة بهتر خدمات در سطح جامعه برای آن‌ها متصوّر بود. آن‌ها می‌توانند در حوزه‌های گوناگون به ادارة بهتر جامعه کمک کنند و بسیاری از نظام‌های ناکارآمد سنّتی را بهبود بخشند.
پرسش اساسی آن است که استارت‌آپ‌ها چگونه می‌توانند با خدماتشان به بهبود و اصلاح نظام‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور کمک کنند؟
در این یادداشت تلاش می‌کنیم تا به برخی از مهم‏ترین کارکردها و خدماتی بپردازیم که استارت‌آپ‌ها در راستای بهبود برخی از امور جامعه می‌توانند ارائه کنند. واضح است که موارد اشاره شده در این یادداشت تنها بخشی از خدمات استارت‏آپ‏ها بوده و طبیعتاً این موارد می تواند شامل حوزه‏های نیز باشد که برای اجتناب از طولانی شدن یادداشت، در این‏جا به آن‏ها اشاره نشده است.
خرده‌نظام توزیع کالا
یکی از مهم‌ترین کارکردهایی که هم‌اکنون نیز به واسطه خدمات کسب‏وکارهای نوپا تا حدودی محقّق شده، کمک به ساماندهی نظام توزیع کالا است. استارت‌آپ‌های فعّال در این حوزه، با عرضة کالاها و خدمات در بستری امن و شفاف، می‌توانند کمک شایانی به بهبود نظام توزیع کالا بکنند. شفاف‌سازی و تسهیل فرآیند خرید، امکان بازگشت آنی محصول در صورت عدم تطابق با خواست مشتری، مقایسة قیمت و کیفیّت کالاها، شفاف‌تر بودن وضعیّت مالی فروشگاه در مقایسه با فروشگاه‌های فیزیکی و ایجاد ظرفیّتی جدید برای مبارزه با قاچاق کالا، از جمله قابلیّت‌هایی است که استارت‌آپ‌ها از آن برخوردارند. در صورت بهره‌گیری از قابلیّت‌های استارت‌آپ‌ها، اقدام مؤثّری در بهبود نظام توزیع کالا انجام خواهد گرفت.
فروشگاه‌های اینترنتی علاوه بر فروش کالا، امکان بررسی، نقد و ارزشیابی کالاها را نیز برای مشتریان خود فراهم می‌کنند. هم‏چنین کمک به تثبیت تدریجی قیمت کالا در بازار، خدمت دیگری است که می‌تواند به مرور زمان توسط چنین وب‌سایت‌هایی ارائه گردد. یعنی، هنگامی که قیمت یک کالا در فروشگاه‌های اینترنتی در سطح معیّنی باشد، توزیع‌کنندگان خرد در بازار فیزیکی برای حفظ مشتریان خود، باید قیمت‌ها را در آن سطح یا حتّی پایین‌تر حفظ کنند. بر این اساس، نوسانات بازار و گران‌فروشی می‏تواند تا حدودی کاهش می‌یابد.
صنعت گردشگری
صنعت گردشگری عرصة دیگری است که متأثّر از ظهور استارت‌آپ‌ها، شرایط روبه‌رشدی یافته است. کسب‌وکارهای نوپای شکل گرفته در این حوزه می‌توانند با اقداماتی از قبیل حذف واسطه‌ها و تسهیل فرآیند بهره‌مندی از خدمات در این بخش، گام مؤثّری در جهت کاهش هزینه‌های سفر بردارند. در شرایط کنونی، هتلداری (خدمات رزرو هتل و اقامتگاه)، خدمات مسافرتی (رزرو برخطّ بلیت)، گردشگری (فعّالیت تورها، معرّفی مکان‌ها و پیشنهاد سفر) و بازاریابی گردشگری (اطّلاع‌رسانی و تبلیغات) از جمله زمینه‌هایی هستند که تحت تأثیر حضور استارتاپ‌ها بهبود و ترقّی یافته‌اند.
در این راستا، پایگاه‌های اطّلاع‌رسانی و کسب‌وکارهای گوناگون راه‌اندازی شده‌اند که با ارائة خدماتی از قبیل رزرو آنلاین بلیت قطار و هواپیما و رزرو هتل و اقامتگاه با قیمتی به مراتب پایین‌تر از نرخ آژانس‌های مسافرتی اقدام می‌نمایند. امکان رزرو و خرید آنلاین بلیت هواپیما و قطار در زمان و هزینه‌ای کم‌تر، استرداد آنلاین بلیت خریداری شده، رزرو آنلاین محل اسکان، کاهش اتلاف وقت و هزینه های اضافی از جمله خدماتی است که از سوی این گونه کسب و کارها ارائه می شود که همگی می‌توانند در رونق بخش گردشگری نقش مهمّی ایفا کنند.
حمل و نقل شهری و بین شهری
یکی دیگر از قابلیت‌های کسب‌وکارهای نوپا، کمک به سامان‌یابی سیستم حمل و نقل شهری و بین شهری است. هم‌اکنون استارت‌آپ‌های گوناگون با ارائة خدمات حمل و نقل مسافران و کالاها، با کیفیتی به مراتب بالاتر از خدمات آژانس‌های سنتی، فعّالیت می‌کنند. از جمله مزایای استارت‌آپ‌های این حوزه نسبت به کسب‌وکارهای سنّتی آن (آژانس‌ها و پیک‌های تلفنی)، می‌توان به مقرون به صرفه بودن نسبت به آژانس‌ها و پیک‌ها، امکان ارزشیابی کیفیت خدمات ارائه شده توسط مشتریان و نمره‌دهی به رانندگان، امکان تخمین زمان رسیدن تاکسی به مبداء و مقصد توسّط مسافر، امکان پرداخت برخطّ هزینه حمل و نقل و ارائة نقشه برخطّ ترافیک به منظور آگاهی رانندگان از مسیرهای شلوغ و پرترافیک اشاره کرد. این مزایا می‌توانند خلأ ناکارآمدی‌های سیستم‌های سنّتی را برطرف ساخته و سطح کیفی خدمات این حوزه را ارتقا بخشد. هم‌اکنون نیز، با این‌که کسب‌وکارهای این حوزه نوپا بوده و در گام‌های ابتدایی مسیرند، بخش قابل توجّهی از مردم را به سمت استفاده از سیستم کاراتر و نیز خدمات بیش‌تر و نوین‌تر این استارت‌آپ‌ها سوق داده‌اند. هم‌چنین سامان‌دهی و استفاده از این نوع استارت‌آپ‌ها در کشور، با توجّه به مزیّت‌های گفته شده، می‌تواند در بهبود وضعیت ترافیک و همچنین کاهش طول زمان سفر نیز مؤثّر بیفتد.
خدمات حوزه غذا و رستوران
کارکرد دیگری که امروزه در پرتو خدمات استارت‌آپ‌ها ظهور و بروز یافته، امکان تهیّه و توزیع غذا از طریق اینترنت است؛ اتّفاقی که می‌تواند باعث ایجاد بهبود در نظام توزیع غذا، چه از نظر کیفیّت و چه از نظر صرفه‌جویی در زمان و هزینه شود.
در این حوزه، استارت‌آپ‌هایی شکل گرفته‌اند که به ارائه خدمات اینترنتی مشاهده، انتخاب، سفارش، ارزشیابی و تحویل غذای آماده می‌پردازند. این استارت‌آپ‌ها، واسطة بین عرضه‌کنندگان (رستوران‌ها، فست‌فودها و مراکز تهیّه غذا) و مشتریان‌اند. بر این اساس، مشتری از طریق اینترنت عرضه‌کنندة مورد نظر خود را انتخاب-کرده و غذای خود را سفارش می‌دهد. خدماتی از قبیل در اختیار قرار دادن منوی مراکز، تجمیع مراکز گوناگون در یک سامانه، حذف نیاز مشتری به در اختیار داشتن شمارة مراکز گوناگون، معرّفی مراکز جدید، ارائة نقشه رستوران‌ها و مراکز نزدیک به محل مشتری، امکان به اشتراک‌گذاری تجربیّات و ارزیابی‌های مشتریان در سامانه و ایجاد فضای رقابتی بین مراکز و متعاقب آن افزایش کیفیّت و بهینه شدن قیمت‌ها، از سوی این استارت‌آپ‌ها به مشتریان ارائه می‌شوند.
علاوه بر موارد مذکور، یکی از ظرفیّت‌های جالب توجّه که در نتیجه راه‌اندازی برخی از استارت‌آپ‌های این حوزه به وجود آمده، امکان تهیّه غذای سالم است. برخی از استارت‌آپ‌ها، شبکه‌ای برای توزیع غذای خانگی و سالم، تهیّه شده توسّط مادران و زنان خانه‌دار ایجاد کرده و به مشتریان خود این امکان را می‌دهند تا غذای مطبوع خود، مواد اولیّة تشکیل‌دهندة آن، چاشنی و طعم غذا، نحوة تزئین غذا، نوع ظرف، نحوة ارسال و موارد دیگری از این دست را انتخاب و در نهایت، سفارش خود را به صورت مجازی ثبت کنند. همچنین امکان ثبت نظر و امتیازدهی به غذاهای طبخ شده، سازوکاری دائمی برای پایش و کنترل کیفیّت غذاهای طبخ شده را به وجود می‌آورد. این کسب‌وکارها از دو وجه حائز اهمیّت خواهند بود:
اوّل، مشتریان غذاهای بیرون خانه (که با احتساب ادارات و شرکت‌ها، تعدادشان بسیار زیاد خواهد بود)،‌ به غذای سالم خانگی و تازه دسترسی پیدا کرده و از این نوع غذا استفاده می‌کنند. بر این اساس، در صورت گسترش این استارت‌آپ‌ها می‌توان انتظار اصلاح بخشی از چرخه تغذیه افراد جامعه را داشت.
دوم، این استارت‌آپ‌ها به ایجاد اشتغال در بین زنان خانه‌دار منجر می‌شوند و این ‌کار، می‌تواند در جلوگیری از بخشی از مشکلات فرهنگی کشور نیز مؤثّر باشد.
خدمات پزشکی و سلامت
استارت‌آپ‌ها در حوزه‌های پزشکی و سلامت نیز فعّال شده‌اند. مشاورة پزشکی برخط، امکان رزرو و نوبت گیری برخط از سوی بیماران در هر زمان و مکان، تسهیل فرآیند پزشک‌یابی و دسترسی به پزشک مورد نظر، جلوگیری از اتلاف وقت، صرفه‌جویی در هزینه‌ها، مکان‌یاب سلامت برای پیدا کردن نزدیک‌ترین اماکن مرتبط با خدمات سلامت و پزشکی، انجام آزمون‌های پزشکی و روان‌شناسی و تبلیغ برخط برای پزشکان از جمله خدماتی است که از طریق استارت‌آپ‌های این حوزه می‌تواند ارائه شود. البته هنوز آن‏چنان که باید از پتانسیل های این بخش در کشور استفاده نشده و ظرفیّت‌های بالقوّه و مغفول پرشماری برای حضور و فعّالیت استارت‌آپ‌ها وجود دارد.
خدمات مرتبط با معاملات ملکی
یکی دیگر از زمینه‌هایی که امروزه تحت تأثیر ظهور کسب‌وکارهای نوپا قرار گرفته، معاملات مسکن و املاک است. استارت‌آپ‌هایی راه‌اندازی شده‌اند که به ارائة خدمات در زمینة خرید، فروش، رهن و اجارة املاک می‌پردازند و در سریعترین زمان ممکن، تقاضاهای جویندگان املاک را به دست یابندگان املاک می‌رسانند. رفع نیاز مشتریان به مراجعة حضوری به بنگاه‌های املاک، یافتن ملک مطلوب مشتری در زمانی کوتاه، ارائة اطلاعاتی جامع دربارة موقعیّت ملک مورد نظر، معابر و سرویس‌های حمل و نقل عمومی موجود در محدودة ملک و هم‌چنین جاذبه‌های دیدنی در حوالی ملک مورد نظر و نیز امکان فروش ملک در وسعت بین‌المللی از جمله خدماتی است که توسط این‌ استارت‌آپ‌ها فراهم می‌شود.
نکته مهم در این حوزه این است که عرصه فعّالیت مشاوران املاک و معاملات ملکی، سال‌هاست که محل نارضایی و ناخرسندی مردم بوده و از سویی، روش‌های به‌کار گرفته شده گاه آثار منفی بر بازار مسکن کشور نیز داشته‌اند. بر این اساس، با توجه به ظرفیّت‌هایی که استارت‌آپ‌ها می‌توانند در بخش معاملات ملکی ایجاد کنند، دور از انتظار نیست که رشد این نوع کسب‌وکارها و ارائه خدمات باکیفیّت‌تر بتواند روند معاملات ملکی را، هر چند به مقدار کم، سامان بخشد. البته مطمئنّاً این کار مستلزم ایجاد سازوکارهای مناسب و چارچوب‌های روزآمد نظارتی توسط نهادهای متولّی است. در غیر این صورت و با غفلت از ایجاد این سازوکارها، این نوع خدمات نیز به سمت همان سیستم سنّتی منحرف خواهند شد. با این حال، در وضع کنونی، بدون شک رونق فضای استارت‌آپی در این حوزه، تاکنون تأثیراتی مثبت داشته و کم‌کم اثرگذاری آن بیش‌تر نیز خواهد شد.
بازار صنایع دستی
خدمت ملموس دیگری که امروزه از سوی استارت‌آپ‌ها می‌تواند به جامعه ارائه شود، کمک به رونق بازار صنایع دستی است. در همین راستا، شاهد ظهور پایگاه‌های اطّلاعاتی هستیم که به معرّفی و عرضة صنايع دستي بومی اقوام ایرانی و سوغاتی‌های محبوب در شهرهای ایران می‌پردازند. این‌گونه استارت‌آپ‌ها با معرّفی محصولات و صنایع فرهنگی از جای جای ایران، به بازاریابی برای رونق فروش آثار و صنایع دستی مهجور-مانده در دل روستاها و مناطق دور افتاده می‌پردازند و از این طریق، مانع از محصور ماندن صنایع دستی تولید شده توسط اقوام ایرانی می‌گردند. البته این نوع از کسب‌و‌کار هنوز در ابتدای راه است و نمی‌توان انتظار زیادی از آن داشت؛ ولی با رونق گرفتن آن و به‌کارگیری سیستم‌های نوین عرضه و ارتباط با مشتری در این حوزه، می‌تواند به شکوفایی این بخش بیانجامد.
بر اساس آنچه بیان شد و گستره خدماتی که این نوع از کسب‌وکار‌ها می‌توانند به جامعه ارائه دهند، در شرایطی که کشور در آستانه حرکت در مسیر رشد اقتصادی شتابان مبتنی بر سیاست‌های ابلاغی برنامه ششم توسعه قرار دارد، به نظر می‌رسد استارت‌آپ‌های بومی بتوانند ایفاگر نقشی مهم در این راستا باشند و در پرتو سیاست‌گذاری صحیح و کارشناسانه، از جمله بازیگران کلیدی و مؤثّر در بهبود روند رشد شتابان مورد انتظار در برنامه ششم توسعه به شمار آیند.

کانال تلگرام

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت

Hekmat_ac@

 

مأموریت پژوهشکده

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت، سازمانی است یادگیرنده ،دانش بنیان، آینده نگر و منحصر به فرد در سطح کشور، ‌متکی به نیروی انسانی متعهد، جوان و بهره مند از دستاوردهای نوین علمی که از طریق شناسایی،‌ جذب، تربیت، شبکه سازی و نگهداشت نیروی انسانی و نیز توسعه و کاربردی نمودن دانش سیاستگذاری که در جهت کارآمدسازی نظام جمهوری اسلامی ایران سازماندهی شده است.
این پژوهشکده با التزام به مبانی حکمی و ارزشهای انقلاب اسلامی و اخلاق اسلامی و پایبند به منافع عامه، بهبود مستمر و توسعه دانش سیاستگذاری ایرانی- اسلامی را سرلوحه خویش قرارداده و از طریق ایده پردازی، کادرسازی، نهادسازی و با ایجاد ارتباطات موثر بامراکز اصلی سیاستگذاری پاسخگوی نیازهای سیاستگذاران بوده و در جهت تحقق آرمانهای انقلاب و نظام گام بر میدارد.

معرفی پژوهشکده

 پژوهشکده  سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت توسط جمعی از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی با هدف اصلی کارآمدسازی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از طریق انجام پژوهش‌های کاربردی با رویکرد آینده پژوهی و حل مسأله تأسیس شده است

http://hekmatac.ir/images/1421587489_mail-32.pngاین آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

http://hekmatac.ir/images/1421587498_phone-32.png021-66974328