شهاب طلایی ، حسین اسفندیار

بحران ارزی بارزترین و به منصه‌ی ظهورترین بحران کنونی کشور است و عزا چه عزایی شده که حتی مسئولان محافظه‌کار نیز چاره‌ای جز تائید آن نداشته، و حتی دستِ یاری به سوی مردم جهت مدیریت این نابه‌سامانی‌ها دراز کرده‌اند.

جدای از کم‌وکیفِ سیاست‌های مدیریت نرخ ارز، موضوع تخصیص ارز موجود هم خالی از ابهام، رانت و فساد نبوده و نیست. روی سخن این یادداشت اما، سیاست اعطای ارز مسافرتی است.

اعطای ارز مسافرتی برای گردشگران و مسافران خروجی از کشور، سیاستی است که با وجود ماهیت پر از اشکالش، متاسفانه در چند سال اخیر به عنوان اولین و دم‌دست‌ترین گزینه از سوی سیاست‌گذاران از روی میز تصمیم‌گیری انتخاب و اعمال شده است. برای مثال، این سیاست در جهش ارزی سال 91 در دولت دهم، برگزیده و اجرا شد، به طوری که در آن زمان با تخصیص 200 تا 300 دلار ارز دولتی به سفرهای خارجی، عملا هزینه‌ی مسافرت به کشوری مانند ترکیه رایگان می‌شد. جالب است با تغییر دولت و در دولت دوازدهم نیز، با پرش نرخ ارز، همین سیاست غلط به تداوم و حیات خود ادامه داد. در تاریخ 22 فروردین 1397 با اوج‌گیری نابسامانی و تلاطم در بازار ارز، دولت بار دیگر تخصیص ارز مسافرتی را اعمال کرد. این در حالی بود که متاسفانه سازمان گردشگری نیز به علت عدم‌درک درست از شرایط در حال پیگیری سیاستی بود (سیاست تخصیص ارز به آژانس‌های مسافرتی) که فساد و رانت در آن به مراتب بالاتر از وضع موجود است.

ذکر یک مثال می‌تواند ما را به عمق نابه‌جایی و ناروایی این سیاست بیش‌تر آشنا کند. فرض کنید شما برای انجام یک تور سه روزه (17 تا 19 تیرماه) می‌خواهید به کشور لهستان بروید. مبلغ پرداختی برای تور هر نفر تقریبا 2.5 میلیون تومان است. دولت به شما 1000 یورو با قیمت 5.200 تومان به ازاء هر نفر می‌دهد و شما 5.2 میلیون تومان بابت دریافت یور پرداخت می‌کنید. اگر شما یورو را به کشور برگردانید و در بازار آزاد بفروشید تقربیا 10 میلیون تومان بدست می‌آورید و بدین طریق جدای از رایگان شدن سفر، 2.3 میلیون تومان از این سفر هوایی خارجی عایدی کسب خواهید کرد. به عبارتی کشور ایران، در بحرانی‌ترین وضع ارزی تاریخش، نه تنها به هر خواستار مسافرت خارجی، یک سفر رایگان خارجی هبه و هدیه می‌دهد بلکه هزینه‌ی سوغاتی برای چشم‌انتظاران این جهانگردان را نیز از یاد نبرده است.

2.300.000 سود خالص شما از سفر =2.500.000(هزینه تور) -5.200.000( پرداخت بابت دریافت یورو)-  10.000.000
اگر وسعت دید را گسترده کنیم، محاسبات و اعداد، شدت و حدت رانت این سیاست (ارز مسافرتی) را بیش از پیش هویدا خواهد ساخت. اگر ابتدای اعلام ارز دلار 4200 تومانی (ارز ملقب به جهانگیری) را 22 فروردین لحاظ کنیم و تنها تا پایان تیر ماه را مورد محاسبه قرار دهیم کل خروجی‌های (هوایی) کشور در این بازه‌ی 100 روزه حدود 2.513 میلیون نفر خواهد بود که با لحاظ امکان تکراری بودن حدود 10 درصد از مسافران در این بازه تقریبا حدود 2.262 میلیون نفر از ارز مسافرتی بهره برده‌اند.
از آن‌جایی که به مقاصد کشورهای همسایه و کشورهای مشترک‌المنافع ارز 500 یورویی و به سایر کشورها ارز 1000 یوریی اعطا می‌شود، با یک محاسبات حداقلی و میانگین 600 یورویی برای کل ارز مسافرتی تخصیص داده شده، کل ارز اعطا شده به مسافران در این بازه‌ی 100 روزه رقمی حدود 1.357 میلیارد یورو خواهد بود. اشتباه تایپی در کار نیست، 1357000000یورو. که با تبدیل یوروی 9500 تومانی معادل خواهد بود با 13000000000000 (13 هزار میلیارد) تومان. از آنجایی که مابه‌التفاوت ارز جهانگیری و آزاد حدود 100 درصد است، به عبارتی حدود 6500000000000 (6.5 هزار میلیارد) تومان رانت بی‌زحمت و مشقتی است که دولت محترم امید به مسافران سرخوش و عموما از طبقه‌ی نسبتا برخوردار جامعه داده تا آب‌وهوایی در کشورهای دور و نزدیک عوض کنند آن هم در بدترین شرائط ارزی، در سخت‌ترین مواقع تامین ارز، در مضیّق‌ترین دوران تخصیص ارز، و در حالی که بسیاری از کالاهای ضروری و مهم با کم‌بود تامین ارز مواجه هستند.

کانال تلگرام

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت

Hekmat_ac@

 

مأموریت پژوهشکده

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت، سازمانی است یادگیرنده ،دانش بنیان، آینده نگر و منحصر به فرد در سطح کشور، ‌متکی به نیروی انسانی متعهد، جوان و بهره مند از دستاوردهای نوین علمی که از طریق شناسایی،‌ جذب، تربیت، شبکه سازی و نگهداشت نیروی انسانی و نیز توسعه و کاربردی نمودن دانش سیاستگذاری که در جهت کارآمدسازی نظام جمهوری اسلامی ایران سازماندهی شده است.
این پژوهشکده با التزام به مبانی حکمی و ارزشهای انقلاب اسلامی و اخلاق اسلامی و پایبند به منافع عامه، بهبود مستمر و توسعه دانش سیاستگذاری ایرانی- اسلامی را سرلوحه خویش قرارداده و از طریق ایده پردازی، کادرسازی، نهادسازی و با ایجاد ارتباطات موثر بامراکز اصلی سیاستگذاری پاسخگوی نیازهای سیاستگذاران بوده و در جهت تحقق آرمانهای انقلاب و نظام گام بر میدارد.

معرفی پژوهشکده

 پژوهشکده  سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت توسط جمعی از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی با هدف اصلی کارآمدسازی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از طریق انجام پژوهش‌های کاربردی با رویکرد آینده پژوهی و حل مسأله تأسیس شده است

http://hekmatac.ir/images/1421587489_mail-32.pngاین آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

http://hekmatac.ir/images/1421587498_phone-32.png021-66974328