حسین اسفندیار


انقلابی دیگر:
در مروری بر تاریخِ وقایع و سرگذشتِ آدمی، نقاط عطف متعددی در حوزه اقتصادی زندگانی او می توان یافت، اما در این میان، کم اند مواردی که همگان بر نقش دگرگون کنندگی شان متفق النظر باشند. از جمله نمونه هایی که عموم افراد، هم-قول اند که می توان به آن ها اطلاق "انقلاب" در زمینه ی اقتصادی نمود؛ انقلاب کشاورزی، انقلاب صنعتی و مورد اخیر، انقلاب اطلاعات است. در پی هر یک از انقلاب های کشاورزی و صنعتی، زندگی جامعه ی انسانی با تحولاتی وسیع و عمیق، هم در ظاهر (شکل زندگی) و هم در باطن (نگرش به زندگی) همراه بوده است. انقلاب اطلاعات که در عصر ما صورت گرفته نیز، تا به امروز تحولات ژرفی در تمام وجوه زندگی بشر ایجاد کرده است و از لحاظ وجوهی، از دو انقلاب پیشین تاثیرگذارتر و دگرگون سازتر بوده است، از خلق فضای مجازی، ماهیت اعتباری انواع کالاها و دولت الکترونیک گرفته تا تغییر در نحوه ی تعاملات انسانی و مسائل حقوقی ذیل هر یک.
مهم تر از خود انقلاب ها، نحوه ی واکنش جوامع و حکومت ها در برخورد و تعامل با آن ها بوده و هست. در حال حاضر، خواسته یا نا خواسته، آثار و پیامدهای انقلاب اطلاعات در حال رسوخ در تمام شئون (مادی و معنوی) زندگی هر انسانی-ست، و برخوردهای سلیقه ای و وضع ورود ممنوع های ساختگی، در واقع، چیزی نیست جز سیم خاردار بستن بر مسیر سیلاب. آن چه در این برهه ی زمانی حائز اهمیت تر جلوه می کند، نحوه کانالیزه کردن این سیلابِ اطلاعات و داده، و استفاده هرچه به تر از مزایای آن جهت پوشش کج کارکردها و معایب اش می باشد.


اطلاعات به مثابه قدرت؛
در دنیای مدرن امروز، شبکه ی فراگیر و پویایی از اطلاعاتِ به روز و دقیق است که می تواند پیوند دهنده ی منابع مهم قدرتی هم چون؛ علم و دانش (قدرت خاکستری یا نرم)، منابع و ثروت (قدرت زرد یا نیمه سخت)، و نیروی دفاعی و بازدارندگی نظامی (قدرت سرخ یا سخت) باشد و هم چنین پلی باشد جهت انتقالِ وضعیت موجود هر یک از این منابع قدرت (و متغیرهای اثرگذار بر هر یک از آن ها)، به حوزه مدیریت و تصمیم گیری در سطح کلان. بنابر این بدون کسب، ذخیره سازی، تحلیل و بهره برداری درست از مجموعه ی نسبتاً کامل و جامعی از اطلاعات (قدرت سفید یا هوش مند)، که بتواند ارتباط درستی بین بخش های مختلف حکومت برقرار کند و کم و کاستی هر بخشی را رصد کرده و نمایان سازد، منابع قدرت، کارایی مناسبِ مورد انتظار را نخواهند داشت و حتی ممکن است در مواردی نتایج خلاف انتظار و گاهاً نامطلوبی نیز به دنبال داشته باشند.



در واقع ضرورت و کارکرد بستر جامعِ اطلاعاتی در عصر حاضر، هم چون شبکه ی عصبی بدن انسان است. شبکه ی عصبی علاوه بر ایجاد ارتباط و هماهنگی بین ارگان های متعدد جسم انسان، علایم حیاتی و تغییرات ناگهانی سلول ها را از سرتاسر بدن دریافت و به مغز (پایگاه داده) مخابره کرده و این فرصت را فراهم می آورد تا تصمیمات منطقی، بر حسب اولویت و ضرورت، و به موقع برای بخشِ مد نظر اتخاذ شود. اگر چنان چه چنین شبکه ی همه جانبه و زنده در بدن انسان تعبیه نمی شد، هر قدر که فرد از نظر جسمی توان مند، از نظر ذهنی هوش مند و از نظر مالی ثروت مند هم می بود، به علت عدم شناخت مسئله و عدم احساس درد، با کوچک ترین صدمه و لطمه ای، در کم ترین زمان از پای در می آمد. مع الوصف با اطمینان می توان اطلاعات را (به علت شناساندن صحیح مسئله و ایجاد احساس درد) از منابع مهم و نو ظهور قدرت در عصر حاضر و به نوعی از اهم آن ها دانست که عدم توجه به اهمیتِ وجودی و ضرورت ارتقاء سطح کمی و کیفی آن، به تدریج موجبات تضعیف دیگر منابع قدرت را نیز در پی خواهد داشت.


شفافیت به مثابه نور:
به طور کلی همان قدر که نیاز به وجود نور برای بشر در طول تاریخ جهت انجام امورات روزمره از اولی نیازها محسوب می-شده است. امروزه نیز، دسترسی به هنگام به اطلاعات صحیح و کامل به عنوان مبنای تصمیم گیری، یکی از اولویت دار ترین مسائل برای دولت ها، بنگاه ها و کلیه افراد جامعه محسوب می گردد و لذا کلیه افراد یک جامعه در تلاشند تا نیاز خود به آمار و اطلاعات را به روش های مختلف و به به ترین وجه رفع نمایند. تصمیم گیری و اصلاح امور بدون در اختیار داشتن اطلاعات کافی، مانند پرتاب تیر در تاریکی ست که ممکن است به جای از پای درآوردن دشمن، به منافع خودی آسیب برساند، از این رو، ضرورت پرداختن به موضوع تأمین اطلاعات و آمارِ مناسبی که نتیجه اش شفاف گشتن فضای اقتصادی – اجتماعی است، بر کسی پوشیده نیست. به عنوان مثال هم اکنون با ورود سالیانه بیش از حدود ۳۰۰ میلیون تن انواع محصولات صنعتی، ۴۰۰ میلیون تن انواع مواد معدنی، ۱۰۰ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی، ۷۰ میلیون تن انواع سوخت، ۳۰ میلیون تن انواع مواد پتروشیمی و ۱۰۰ میلیون تن انواع اقلام صادراتی و وارداتی به چرخه های تولید و-تجارت در کشور (سالانه بیش از یک میلیارد تن کالا)، حدوداً ده میلیون میلیارد ریال گردش مالی در حوزه تولید و تجارت ایجاد می شود که تنها به ازای هر ۱% کاهش خطا در تصمیم گیری دولت و یا افزایش بهره وری (که می تواند به شکل کاهش قیمت تمام شده کالا و یا افزایش درآمد مالیات، عوارض و ... باشد) به معنی ۱۰ هزار میلیارد تومان درآمد جدید برای دولت خواهد بود.


رصدخانه ای دیگر:
آن چه می بایست از منظر کارکردهای اقتصادی به انقلاب اطلاعات نگریست، ایجاد بسترهای ارتباطی مناسب، کم هزینه، فراگیر و سهل الوصولی ست که می توان از آن در جهت ریل گذاری جریانات اقتصادی بهره جست. به دیگر سخن، بسترهای زائیده ی انقلاب اطلاعات، از لحاظ اقتصادی، فرصت بی بدیلی ست که نه تنها تسهیل کننده تجارت مابین آحاد جامعه با هم، مردم با دولت و نیز دولت با خود است، بلکه تجهیز کننده ی حاکمیت در جهت رصد هر چه به تر و دقیق تر جریانات اقتصادی نیز هست. مَخلص کلام این که، ره آورد انقلابِ عظیم اطلاعات، می تواند (و بایست)، تسهیل فرآیند تاسیس "رصد خانه ی جریانات اقتصادی" باشد. رصدخانه ای هوش مند که این بار رسالت اش ره گیری، ضبط، ثبت و تحلیلِ مبداء، جهت، شدت و مقصدِ جریاناتِ صفر و یکِ فضای دیجیتالیِ اقتصاد است.
در صورت اجرای درست سامانه های اطلاعات اقتصادی و نظام‌مند و مکانیزه سازی فرآیندهای اخذ، تطبیق، تحلیل و تولید داده ها، می توان در انتظار طلوع شفافیت در حوزه های اقتصادی – اجتماعی، در کشورمان بود.

 

دی ماه 93
. . . و من الله توفیق

 

کانال تلگرام

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت

Hekmat_ac@

 

مأموریت پژوهشکده

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت، سازمانی است یادگیرنده ،دانش بنیان، آینده نگر و منحصر به فرد در سطح کشور، ‌متکی به نیروی انسانی متعهد، جوان و بهره مند از دستاوردهای نوین علمی که از طریق شناسایی،‌ جذب، تربیت، شبکه سازی و نگهداشت نیروی انسانی و نیز توسعه و کاربردی نمودن دانش سیاستگذاری که در جهت کارآمدسازی نظام جمهوری اسلامی ایران سازماندهی شده است.
این پژوهشکده با التزام به مبانی حکمی و ارزشهای انقلاب اسلامی و اخلاق اسلامی و پایبند به منافع عامه، بهبود مستمر و توسعه دانش سیاستگذاری ایرانی- اسلامی را سرلوحه خویش قرارداده و از طریق ایده پردازی، کادرسازی، نهادسازی و با ایجاد ارتباطات موثر بامراکز اصلی سیاستگذاری پاسخگوی نیازهای سیاستگذاران بوده و در جهت تحقق آرمانهای انقلاب و نظام گام بر میدارد.

معرفی پژوهشکده

 پژوهشکده  سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت توسط جمعی از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی با هدف اصلی کارآمدسازی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از طریق انجام پژوهش‌های کاربردی با رویکرد آینده پژوهی و حل مسأله تأسیس شده است

http://hekmatac.ir/images/1421587489_mail-32.pngاین آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

http://hekmatac.ir/images/1421587498_phone-32.png021-66974328