بررسی اجمالی برخی کاستی‌ها در فضای IPTVها و VOD ها


امیرحسین رحیمیان

در گذشته‌ای نه چندان دور ، رادیو برترین و فراگیر ترین رسانه  به شمار می آمد . اما رفته رفته با اختراع سینما در 1985 میلادی ، تصویر متحرک جذابیت بیشتری پیدا کرد . اما سینما قابل جابه‌جایی نبود . تصویر آن هم قصه گو بود و شباهتی با اخبار رادیو نداشت . اما همین تصویر متحرک بی شباهت به «پیام» در سالهای میانی دهه 50 میلادی ، اصلی ترین مرجع دریافت «پیام» به شمار میرفت . در حالی که هنوز روزنامه منتشر میشد و رادیو هم به فعالیت مستمر و قدرتمند خود ادامه میداد ، تلویزیون روزانه رشد مخاطب وسیع داشت و مورد توجه قرار میگرفت .
از سال 2005 که اولین سرویس‌های IPTV عرضه شدند ، زنگ آغاز کسب تجربه در زمینه ی پخش اینترنتی تلویزیون به صدا در آمد. این سرویس در همه ی شکل های خود (از VOD ها گرفته تا شبکه های خصوصی یوتیوب ) امروزه بیش از همیشه در حال گسترش است . گسترش تاجایی ادامه خواهد داشت که مانند کنار رفتن رادیو در زمانه گسترش تلویزیون ، شاهد کنار رفتن تلویزیون به نفع IPTV باشیم .
امروزه انواع برودکست  (پخش) تلویزیونی ، شامل رادیویی – کابلی – ماهواره ای و اینترنتی می باشد . پخش محتوا از طریق 3 روش ابتدایی ، یک‌سویه و غیر تعاملی است . لاجرم برای برقراری ارتباط میان مخاطب و برنامه ساز ، باید از تکنولوژی های مکمل استفاده شود . در حالیکه در روش چهارم ، تلویزیون قابلیت «تعاملی بودن» را به همراه دارد. در بستر اینترنت میتوان به طور مستقیم بر محتوا تاثیر گذاشت . میتوان محتوا را بر مبنای زمان جابجا کرد و میتوان محتوا را برای دسترسی کودکان محدود نمود . در تلویزیون تعاملی می‌توان در لحظه و بر مبنای تبلیغ مستقیمی که همان لحظه از تلویزیون پخش شده یا در میانه سریالی به نمایش درآمده ، خرید مستقیم انجام داد . همه این ظرفیت ها و خدمات متعدد دیگری که در لیست امکانات IPTV قرار دارند ، مادامی که شناسانده نشوند و بستر فرهنگی استفاده از آنها برای مخاطبان مهیا نشود ، میتوانند بلا استفاده باشند . به عبارت دیگر اگر سوار ، چگونگی هدایت مرکب خود را نداند ، خود را به خطر خواهد افکند...
در حال حاضر نه تنها فرهنگ سازی در زمینه معرفی این تکنولوژی صورت نمیگیرد ، بلکه معضلات جدی در زمینه ی فعالیت شرکت ها و موسساتی که گام در مسیر ارائه سرویس های IPTV و VOD  نهاده اند نیز وجود دارد . شاید بتوان گفت که جدی ترین معضل این شرکت ها، عدم شفافیت در زمینه سیاست های حاکمیتی در حوزه ی پخش صوت و تصویر فراگیر است. روشن نبودن مسیر پیش رو ، شرکت های سرویس دهنده و سرمایه گذار را دچار محافظه کاری کرده است . تا جایی که نمیدانند در صورت رائه ی سرویس جدید با چه نوع برخوردی مواجه میشوند . همچنین در شرایطی که مرزهای محتوایی حتی در نهادهای با سابقه ی سینمایی مدون و معلوم نیست ، تولید کنندگان محتوا در فضای رسانه های فراگیر راهی جز پیش روی با آزمون و خطا ندارند. «ریل گذاری سیاستی» در این حوزه میتواند راهگشای بسیاری از موضوعات بوده و شرکت های فعال را به سمت و سوی درست هدایت کند . سمت و سویی که به جای افتادن در چاه برنامه های «اسپانسر محور» ، آنها را به سمت برنامه سازی بر اساس مخاطب شناسی صحیح پیش ببرد . متاسفانه امروز در برنامه های پر مخاطب صداوسیما نیز شاهد «آنتن فروشی» هستیم و این روال اگر در محتوای برنامه های نوظهور شبکه های IPTV و VOD نیز تقلید شود ، آینده ی خوش آیندی برای این شبکه ها نمیتوان متصور بود. از طرف دیگر این دست تقلید ها از تنوع برنامه ها می کاهد . به همین دلیل امروزه بیش از 80 درصد محتوای تولید شده در رسانه های فراگیر اینترنتی در قالب ثابت «گفتگو محور» و در موضوعات سیاسی و اجتماعی وسینمایی قرار دارد . حوزه های مغفول مانده از قبیل دین ، تاریخ ، ورزش ، فرهنگ ، محیط زیست ، آموزش و... مادامی که سفارش دهندگان تجاری و یا سیاسی عرصه دار باشند ، راه به این رسانه ها نخواهند یافت . همچنین جبران «خلاء های قانونی» و «شفافیت سیاستی» مطالبه ی صاحبان شرکت های این حوزه به شمار میرود  . تحدیدی که با ورود بی رویه محصولات فرهنگی خارجی ، متوجه تولید کنندگان داخلی ست ، نیازمند چاره اندیشی سیاستگذاران و قانون گذاران میباشد .قوانینی در زمینه «حق مالکیت معنوی آثار» ، و یا قوانینی در زمینه «فیلترینگ اقتصادی محصولات فرهنگی خارجی» و موارد مشابه، نیازهایی هستند که نهادهای ذی صلاح میتوانند با رسیدگی و وضع کردن آنها به شکل‌گیری درست این کسب و کار کمک کنند. در صورت وجود این قوانین میتوان تکالیفی معین و مشخص و راهگشا برای شرکت های فعال در این حوزه وضع نمود . هارمونی محتوایی و رسانه ای نیاز اصلی یک جامعه ی مخاطب فعال در کشور است . اگر این هارمونی شکل بگیرد ، توفیقات اقتصادی سرشار نیز در گرو سرویس دهی مناسب بوجود می آیند .
«شورای عالی فضای مجازی» ، «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» و «سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر» نهادهای مربوط به این حوزه شمرده میشوند1 . با این وجود همچنان شرکت های فعال در حوزه صوت و تصویر فراگیر ، از عدم وجود متولی سخن میگویند . به نظر میرسد زمان استفاده از تکنولوژی های نوین در زمینه ی رسانه فرا رسیده است و سرعت رشد این ابزار نیز از همیشه بیشتر شده است و این رشد سریع ، اقداماتی سریع و جامع تر را انتظار میکشد تا در آینده ای نه چندان دور که اقبال به IPTV و مشتقات آن ، از تلویزیون سنتی پیشی گرفت ، دچار معضلات قانونی ، فرهنگی و سیاستی کمتری باشیم و رسانه ای کار آمد تر در جهت اعتلای جامعه ایرانی اسلامی داشته باشیم .

1-رجوع شود به نشست رسانه تعاملی در خبرگزاری تسنیم – 8/4/95

کانال تلگرام

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت

Hekmat_ac@

 

مأموریت پژوهشکده

پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت، سازمانی است یادگیرنده ،دانش بنیان، آینده نگر و منحصر به فرد در سطح کشور، ‌متکی به نیروی انسانی متعهد، جوان و بهره مند از دستاوردهای نوین علمی که از طریق شناسایی،‌ جذب، تربیت، شبکه سازی و نگهداشت نیروی انسانی و نیز توسعه و کاربردی نمودن دانش سیاستگذاری که در جهت کارآمدسازی نظام جمهوری اسلامی ایران سازماندهی شده است.
این پژوهشکده با التزام به مبانی حکمی و ارزشهای انقلاب اسلامی و اخلاق اسلامی و پایبند به منافع عامه، بهبود مستمر و توسعه دانش سیاستگذاری ایرانی- اسلامی را سرلوحه خویش قرارداده و از طریق ایده پردازی، کادرسازی، نهادسازی و با ایجاد ارتباطات موثر بامراکز اصلی سیاستگذاری پاسخگوی نیازهای سیاستگذاران بوده و در جهت تحقق آرمانهای انقلاب و نظام گام بر میدارد.

معرفی پژوهشکده

 پژوهشکده  سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت توسط جمعی از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی با هدف اصلی کارآمدسازی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از طریق انجام پژوهش‌های کاربردی با رویکرد آینده پژوهی و حل مسأله تأسیس شده است

http://hekmatac.ir/images/1421587489_mail-32.pngاین آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

http://hekmatac.ir/images/1421587498_phone-32.png021-66974328